Print

Apologetiese Prediking

Written by Prof Johan Malan.

Daar is in die Bybel talle verwysings na godsdienstige vervalsings wat deur die duiwel gebruik word om mense geestelik op ‘n dwaalspoor te laat beland. Wat is die oplossing hiervoor? Apologetiese (verdedigende) prediking, m.a.w. prediking waarin die waarheid van God se Woord teen al die verskillende dwalings verdedig word. Boodskappe van hierdie aard help om ’n skerper definiëring van die waarheid te doen wanneer die kontrasterende situasie geskets word, naamlik dit wat die waarheid nie is en ook nooit kan wees ne.

Prediking en geskrifte van hierdie aard is egter besig om te verdwyn, omdat daar tans ‘n groot mate van verdraagsaamheid teenoor afwykende sienings is, en selfs teenoor ander gelowe. As gevolg hiervan word niks meer as wesenlik verkeerd of nadelig beskou nie – daarom die verwarring van ons tyd.

Apologetiese boodskappe deur Jesus

Die Here Jesus het dikwels ter verdediging van die waarheid gepreek deur teen dwalings en vervalsings soos die volgende te waarsku:

‘n Waarskuwing teen valse profete: “Pas op vir die valse profete wat in skaapsklere na julle kom en van binne roofsugtige wolwe is. Aan hulle vrugte sal julle hulle ken. ’n Mens pluk tog nie druiwe van dorings of vye van distels nie” (Matt. 7:15-16). Uiterlike voorkoms, sosiale status, ‘n hoë kerklike posisie en titels soos profeet of leraar is nie ’n waarborg vir innerlike godsvrug nie, maar inteendeel dikwels ’n skans vir die leuen. Moet dus nie sulke persone op sigwaarde aanvaar nie, maar ondersoek hulle lewe en werke. Moet jou nie deur ’n persoon laat beïnvloed wie se lewe nie reg is nie.

‘n Waarskuwing teen die misleiding van valse leraars: “Pas op en wees op julle hoede vir die suurdeeg van die Fariseërs en Sadduseërs... toe het hulle begryp dat... hulle moes oppas vir die leer van die Fariseërs en Sadduseërs” (Matt. 16:6,12). Valse leringe gaan van misleide godsdiensleiers af uit. Indien dit nie uitdruklik weerstaan en verwerp word nie, dan versamel hulle volgelinge wat nog slegter en meer afvallig as hulleself is. Jesus het gesê: “Wee julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, geveinsdes, want julle sluit die koninkryk van die hemele toe voor die mense; want julle gaan self nie in nie, en die wat sou ingaan, laat julle nie toe om in te gaan nie” (Matt. 23:13). Mense wat hulle misleiding navolg, kom dus nie in die hemel uit nie, maar gaan reguit hel toe. “Wee julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, geveinsdes, want julle trek rond oor see en land om een bekeerling te maak; en as hy dit geword het, maak julle hom ‘n kind van die hel, twee maal erger as julle self” (Matt. 23:15). Dit is die tragiese uiteinde wat die suurdeeg van valse leerstellings op mense het!

‘n Waarskuwing teen vormgodsdiens: “Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie” (Joh. 3:3). Met hierdie stelling het Jesus ’n streep deur die dooie vormgodsdiens van ’n vooraanstaande teoloog in Israel getrek. Hierdie prediker het gedink dat ’n verbond met God, sonder ’n veranderde hart, genoeg was om hom in die hemel te kry. ’n Verbond wat deur die besnydenis óf die besprinkeling van babas bevestig is, is egter nie genoeg om van iemand ‘n gelowige te maak nie. Net ’n nuwe skepsel, m.a.w. wedergeboorte wat op bekering volg, is die bewys van ’n veranderde lewe.

‘n Waarskuwing teen valse lig: “Die lamp van die liggaam is die oog. As jou oog dan reg is, is jou liggaam ook verlig; maar as dit verkeerd is, is jou liggaam ook donker. Pas dan op dat die lig in jou nie duisternis is nie” (Luk. 11:34-35). As ons die Here Jesus geestelik gesproke sien deur die boodskap van sy reddende genade te lees, te hoor, te glo en ook na te volg, dan gaan die lig van sy inwonende teenwoordigheid in ons harte op en verlig ons hele lewe. Hy het gesê: “Ek is die lig van die wêreld; wie My volg, sal sekerlik nie in die duisternis wandel nie, maar sal die lig van die lewe hê” (Joh. 8:12). Indien die oog van die mens, m.a.w. sy waarnemingsvermoë, verkeerd is, sal hy noodwendig verkeerde leringe oor Jesus aanhang en dan as gevolg daarvan in geestelike duisternis wandel. Dit wat hy in glo, is nie die ware lig nie: “Daar is ’n weg wat vir die mens reg lyk, maar die einde daarvan is weë van die dood” (Spr. 16:25). Is jy seker dat die “lig” in jou nie dalk deur die valse “engel van die lig” of een van sy misleide profete opgetower is nie, want dan verkeer jy in geestelike duisternis?

‘n Waarskuwing teen ‘n onvrugbare geestelike lewe: “Ek is die ware wynstok, en my Vader is die landbouer. Elke loot wat in My nie vrug dra nie, neem Hy weg; en elke loot wat vrug dra, dié maak Hy skoon sodat dit meer vrug kan dra... Bly in My, soos Ek in julle... As iemand in My nie bly nie, word hy uitgewerp soos die loot en verdroog” (Joh. 15:1-6). Hierdie is nie net ’n belofte van geestelike vrugbaarheid aan die gehoorsame dissipels van Jesus nie, maar ook ’n ernstige waarskuwing teen die gevolge van ’n onvrugbare geestelike bestaan. Geloof sonder werke is dood, daarom die ernstige waarskuwing teen ‘n dooie geloof. Elke boom sal aan sy vrugte geken word; die onvrugbares sal uitgekap en verbrand word. Moet dus nie in die slaggat van ‘n onvrugbare, onbetrokke, passiewe, Christelike lewe beland nie, want dan sal Jesus jou eendag wegwys. Wat het Jesus vir die lui dienskneg gesê wat nie sy talent gebruik het nie, maar dit in ‘n doekie toegedraai en begrawe het? “Jou slegte en luie dienskneg… Neem dan die talent van hom weg en gee dit aan die een wat die tien talente het… En werp die nuttelose dienskneg uit in die buitenste duisternis; daar sal geween wees en gekners van die tande” (Matt. 25:26-30).

‘n Waarskuwing teen geldgierigheid: “Pas op en wees op julle hoede vir die hebsug, want iemand se lewe bestaan nie uit die oorvloed van sy besittings nie” (Luk. 12:15). Hierdie is ’n duidelike waarskuwing teen die voorspoedsevangelie van mense wat dink dat ons nou in die koninkryksbedeling leef. Ons is egter reisigers in ’n verbygaande wêreld wat in die mag van die Bose lê. Hierdie wêreld is vir die vuur bestem (2 Pet. 3:10-11), daarom moet ons dinge doen wat ewigheidswaarde het, en sodoende skatte in die hemel bymekaar maak waar mot of roes nie verniel en diewe nie inbreek en steel nie (Matt. 6:19-20). Die najaag van materialisme en aardse skatte lei na geestelike bankrotskap en verwerping deur die Here (Op. 3:15-17).

‘n Waarskuwing teen ‘n luilekker lewe sonder enige stryd en spanning: “Moenie dink dat Ek gekom het om vrede op die aarde te bring nie. Ek het nie gekom om vrede te bring nie, maar die swaard” (Matt. 10:34). Daar is ‘n prys van sosiale verwerping aan verbonde om ‘n getuie vir Jesus in hierdie goddelose wêreld te wees. “As die wêreld julle haat, moet julle weet dat hy My voor julle gehaat het. As julle van die wêreld was, sou die wêreld sy eiendom liefhê. Maar omdat julle nie van die wêreld is nie… daarom haat die wêreld julle” (Joh. 15:18-19). “In die wêreld sal julle verdrukking hê; maar hou goeie moed, Ek het die wêreld oorwin” (Joh. 16:33). Is jy bereid om die Here Jesus bo alles lief te hê en ook vir Hom te getuig, al verwerp en vervolg die wêreld jou? Moet nooit die stryd met ‘n bose wêreld probeer vermy deur ‘n vriendskap met die wêreld te sluit nie. Vriendskap met ‘n wêreld wat inherent boos is, kom op vyandskap teen God neer. As jy jou Christelike beginsels ten volle uitleef en weier om enige kompromie met die lae standaarde van wêreldlinge te maak, sal jy beslis in botsing met hulle kom.

‘n Waarskuwing teen die gebrek aan ‘n wederkomsverwagting: “Pas op vir julself, dat julle harte nie miskien beswaar word deur swelgery en dronkenskap en sorge van die lewe nie, en dié dag julle nie skielik oorval nie. Want soos ’n strik sal hy kom oor almal wat op die hele aarde woon. Waak dan en bid altyddeur, sodat julle waardig geag mag word om al hierdie dinge wat kom, te ontvlug en voor die Seun van die mens te staan” (Luk. 21:34-36). Ons word teen die gebrek aan ’n wederkomsverwagting gewaarsku. Mense wat nie waak en bid en die wederkoms altyd verwag nie, tref nie geestelike voorbereidings om sonder vlek of rimpel voor die hemelse Bruidegom te verskyn nie. Wanneer hierdie blye verwagting vervaag, word die plek daarvan deur bekommernis oor die toekoms, asook deur wêreldse vermaak, ingeneem.

Apologetiese boodskappe deur Paulus

Paulus het in sy briewe direk by die bedreigings, dwalings en vervalsings wat Jesus genoem het, aangesluit. Hierdeur het hy ‘n uitgebreide grondslag vir apologetiese prediking in die kerk van Christus gelê. Die volgende is voorbeelde van hoe hy onder dieselfde temas wat Jesus genoem het, die waarheid teen die leuens en vervalsings van Satan verdedig het:

‘n Waarskuwing teen valse profete: Paulus het sterk woorde oor hierdie gevaar uitgespreek: “O onverstandige Galásiërs, wie het julle betower om die waarheid nie gehoorsaam te wees nie?” (Gal. 3:1). “As iemand julle ‘n evangelie verkondig in stryd met die wat julle ontvang het, laat hom ‘n vervloeking wees!” (Gal. 1:9). “Want sulke mense is valse apostels, bedrieglike arbeiders wat hulleself verander in apostels van Christus. En geen wonder nie! Want Satan self verander hom in ‘n engel van die lig. Dit is dus niks besonders wanneer sy dienaars hulle ook voordoen as dienaars van geregtigheid nie” (2 Kor. 11:13-15).

‘n Waarskuwing teen die misleiding van valse leraars: Paulus het ook, soos Jesus, na die suurdeeg van valse leerstellings verwys: “Weet julle nie dat ‘n bietjie suurdeeg die hele deeg suur maak nie? Suiwer dan die ou suurdeeg uit” (1 Kor. 5:6-7). Die deeg verwys na die hele gemeente wat deur valse leerstellings suur en onbruikbaar gemaak word. Misleidingswerk deur valse leraars is onder andere in Éfese gedoen, waar die gemeente met leuens “ingesuur” is. Paulus het gesê: “Ek weet dit, dat ná my vertrek wrede wolwe onder julle sal inkom en die kudde nie sal spaar nie. Ja, uit julle self sal daar manne opstaan wat verkeerde dinge praat om die dissipels weg te trek agter hulle aan” (Hand. 20:29-30). Een van die populêre dwalings van daardie tyd was dat geloof in die Here Jesus, op grond van sy kruisdood, nie genoeg vir saligheid was nie en dat die werke van die wet ook vir redding onderhou moes word (Gal. 5:4-6)  Die Korinthiërs is ook deur valse leerstellings mislei, en dit as gevolg van hulle eie gebrek aan onderskeidingsvermoë: “Ek vrees dat, net soos die slang Eva deur sy listigheid bedrieg het, julle sinne so miskien bedorwe kan raak, vervreemd van die opregtheid teenoor Christus. Want as iemand kom en ‘n ander Jesus verkondig as wat ons verkondig het, of as julle ‘n ander gees ontvang as wat julle ontvang het, of ‘n ander evangelie as wat julle aangeneem het, laat julle jul dit goed geval” (2 Kor. 11:3-4).

‘n Waarskuwing teen vormgodsdiens: Paulus het vir Timótheus gewaarsku teen “mense wat ‘n gedaante van godsaligheid het, maar die krag daarvan verloën het” (2 Tim. 3:5). Die krag van godsaligheid is die wederbarende krag van die Heilige Gees, want net Hy kan ons geestelik lewend maak en van ons lede van die liggaam van Christus maak (1 Kor. 12:13). Hierdeur bevestig Paulus die Here Jesus se stelling dat niemand sonder wedergeboorte die koninkryk van die hemel sal sien nie. Daar is egter mense wat nie ‘n getuienis van wedergeboorte het nie, maar nogtans by ‘n Christelike gemeente aansluit en met hulle lippe bely dat hulle Christene is. Hulle het egter net ‘n uiterlike gedaante van godsaligheid, maar diep in hulle harte is hulle nog steeds dood en verlore. Sulke mense speel net godsdiens en trek die standaarde in die gemeente gedurig afwaarts. Die opdrag aan Timótheus t.o.v. sulke vormgodsdienstiges is: “Keer jou ook van hierdie mense af.” Moenie enige aandeel aan die klugspel hê waarmee hulle besig is nie.

‘n Waarskuwing teen valse lig: Paulus bevestig ook die feit dat net die Here Jesus lig in donker harte kan bring: “Want God wat gesê het dat daar uit duisternis lig moet skyn – dit is Hy wat in ons harte geskyn het om die verligting te bring van die kennis van die heerlikheid van God in die aangesig van Jesus Christus” (2 Kor. 4:6). Hierteenoor word die valse godsdienste met ongeloof en duisternis geassosieer: “Moenie in dieselfde juk trek saam met ongelowiges nie, want… watter gemeenskap het die lig met die duisternis? En watter ooreenstemming het Christus met Bélial?” (2 Kor. 6:14-15). ‘n Christen mag geen assosiasie met die nie-Christelike gelowe hê nie. Paulus waarsku egter ook teen die moontlikheid dat die koninkryk van die duisternis ‘n valse lig kan optower en dat sy handlangers as “engele van die lig” kan insluip om Christene te mislei (2 Kor. 11:13-15). Wanneer jy na hierdie misleiers se boodskap luister en dit glo, dan word die lig in jou duisternis. Dit is dan nie meer Christus wat deur jou skyn nie, maar valse leringe wat van jou af uitgaan om ander te verwar en te mislei.

‘n Waarskuwing teen ‘n onvrugbare geestelike lewe: Paulus lê baie sterk klem op Jesus se leer dat ons vrugbaar in sy diens moet wees, omdat ons as lote geroepe is om vrugte te dra. As ons nie aan hierdie roeping voldoen nie, verloor ons ons bestaansreg in sy koninkryk. Soos wat Jesus in ‘n gelykenis loon aan sy getroue diensknegte toeken, noem Paulus ook die feit dat ons arbeid in die Here beloon sal word: “Want ons moet almal voor die regterstoel van Christus verskyn, sodat elkeen kan ontvang wat hy deur die liggaam verrig het, volgens wat hy gedoen het” (2 Kor. 5:10). In sy eerste brief aan die Korinthiërs het hy gesê: “Elkeen sal sy eie loon volgens sy eie arbeid ontvang… elkeen se werk sal aan die lig kom, want die dag sal dit aanwys, omdat dit deur vuur openbaar gemaak word; en die vuur sal elkeen se werk op die proef stel, hoedanig dit is. As iemand se werk bly staan wat hy… gebou het, sal hy loon ontvang; as iemand se werk verbrand word, sal hy skade ly…” (1 Kor. 3:8-15). As jy met verganklike dinge soos hout, hooi en stoppels bou, sal dit nie God se vuurproef deurstaan nie en dus geen ewigheidswaarde hê nie. Ons kan net deur die Heilige Gees werke doen wat vir God aanvaarbaar is, en wat Hy ook sal beloon. Is jy op werke van hierdie aard ingestel? Paulus het gesê: “Ek kasty my liggaam en maak dit diensbaar, dat ek nie miskien, terwyl ek vir ander gepreek het, self verwerplik sou wees nie” (1 Kor. 9:27).

‘n Waarskuwing teen geldgierigheid: Paulus lê ook sterk klem op die gevaar van hebsug, waarteen Jesus gewaarsku het: “Want ons het niks in die wêreld ingebring nie; dit is duidelik dat ons ook niks daaruit kan wegdra nie. Maar as ons voedsel en klere het, moet ons daarmee vergenoeg wees. Maar die wat ryk wil word, val in versoeking en strikke en baie dwase en skadelike begeerlikhede wat die mense laat wegsink in verderf en ondergang. Want die geldgierigheid is die wortel van alle euwels; en omdat sommige dit begeer, het hulle afgedwaal van die geloof en hulleself met baie smarte deurboor” (1 Tim. 6:7-10). Geldgierigheid en wêreldsgesindheid werk saam om geloof in en afhanklikheid van die Here te ondermyn.

‘n Waarskuwing teen ‘n luilekker lewe sonder enige stryd en spanning: Paulus lê ook sterk klem op die feit dat ons in hierdie bedeling in ‘n oorlogsituasie is waarin ons teen duiwelse magte moet stryd voer. Hy skets nie ‘n gemaklike lewe waarin ons sorgvry, gemaklik en in oorvloed, soos konings, moet leef nie. Ons is soldate wat in ‘n gevaarsone is omdat ons in die gebied van die vyand optree en werk: “Trek die volle wapenrusting van God aan, sodat julle staande kan bly teen die liste van die duiwel. Want ons worstelstryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die owerhede, teen die magte, teen die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu, teen die bose geeste in die lug” (Ef. 6:11-12). As gevolg van hierdie stryd moet ons deur baie verdrukkinge in die koninkryk van God ingaan (Hand. 14:22), daarom kry Timótheus ook die opdrag: “Ly dan verdrukking soos ‘n goeie krygsman van Jesus Christus” (2 Tim. 2:3). Dit sluit ten nouste by Jesus se stelling aan dat ons in die wêreld verdrukking sal hê. Ons is in hierdie bedeling navolgers van die lydende Christus wat deur die wêreld verwerp word, daarom moet ons ‘n kruis opneem as ons Hom wil volg. Is jy bereid om verdrukking as gevolg van jou geloof te verduur en vir Christus te ly? Dit is ‘n voorreg om ‘n deelgenoot aan sy lyding te wees, omdat dit genadiglik aan ons gegee is om nie alleen in Hom te glo nie, maar ook vir Hom te ly (Fil. 1:29). Hierin verbly ons onsself, sodat ons ook by die openbaring van sy heerlikheid met blydskap kan jubel.

‘n Waarskuwing teen die gebrek aan ‘n wederkomsverwagting: Paulus beklemtoon dikwels die feit dat die belofte van die wederkoms ‘n sterk motiverende krag vir heiligmaking en volharding is. Die hoop op Christus se koms is soos anker vir die siel wat veilig en vas is en ingaan tot binnekant die heiligdom (Heb. 6:18-19). Met die oog op die ontmoeting met die Here Jesus moet ons onsself beywer om vlekkeloos en onberispelik voor Hom te verskyn (1 Thess. 2:13; 5:23-24). Hy het dit deur sy kruisdood en die uitstorting van die Heilige Gees vir ons moontlik gemaak om heilig en sonder gebrek voor Hom te verskyn op daardie dag (Ef. 5:25-27). Hierdie beloftes gee nie net aan ons hoop nie, maar bevat ook ‘n implisiete waarskuwing indien ons nie aan die standaard van heiligmaking sou voldoen nie. Heiligmaking vereis ons volle samewerking om die krag en genade wat die Here aan ons gee, aan te neem en in werking te stel. “Terwyl ons dan hierdie beloftes het, geliefdes, laat ons ons van alle besoedeling van die vlees en die gees reinig, en laat ons die heiligmaking in die vrees van God volbring” (2 Kor. 7:1). Dit is ‘n opdrag wat uitgevoer moet word. As ons dit nie doen nie, dan tree ons soos die dwase maagde op wat as gevolg van hulle gebrek aan toewyding sal agterbly wanneer die Bruidegom kom.

Dit is met baie goeie redes dat ons herhaaldelik in die Bybel teen vervalsings van die geloof gewaarsku word. As ons hierteen waak en seker maak dat ons ten alle tye in Christus en in sy Woord bly, sal ons nie mislei word en geestelik veragter of verval nie.