Print

Hipnose: Wetenskap of Okkultiese Praktyk?

Written by Prof Johan Malan.

Opsomming: Hipnose word as 'n skadelose sielkundige tegniek voorgehou, maar daar is verskeie gevare aan die beoefening hiervan verbonde.

Hipnose vorm deel van ‘n moderne beweging buite en binne die kerk wat die idee van “innerlike genesing” of “selfgenesing” voorstaan. Die idee van innerlike genesing of geestelike genesing, soos deur hulle voorgehou, is nie Bybelse begrippe nie, maar het hul onstaan deur antichristelike wysgere soos Sigmund Freud, Carl Jung en Agnes Sanford gehad. Deur die eietydse invloed van “Christen” sielkundiges soos John en Paula Sandford, Norman Vincent Peale en David Seamands het hierdie idees selfs die kerk binnegedring. Twee van David Seamands se boeke, Healing for Damaged Emotions en Healing of Memories, word as “die bybels van geestelike genesing” voorgehou.

In alliansie met die humanistiese sielkunde, is hierdie beweging besig om ‘n geweldige tol onder Christene te eis, deurdat hierdie teorieë, onder kamoeflering van Christelike terminologie, gelowiges se vertroue verplaas vanaf God na hulself en die tegnieke van innerlike genesing.  Die metodes wat deur die beweging voorgeskryf word, wissel vanaf visualisering tot joga, hipnose en selfhipnose.

Visualisering en geestelike gidse

Vir gelowiges wat teen hipnose gekant is, is daar selfs “Christelike” visualisering, waarin ‘n gevisualiseerde beeld van Jesus as “geestelike gids” die persoon veilig deur die stresvolle situasie neem en sodoende die herinnering aan die situasie genees.  Die “geloof” in Jesus word gewoonlik dan ook versterk deur visualisering van hoe Jesus die persoon omhels, met die persoon speel, ensovoorts. Rooms-Katolieke “innerlike genesers” gebruik dieselfde tegniek, maar Jesus word gewoonlik vervang met Maria in die rol van “geestelike gids”.  Die begrip “Christelike visualisering” stem met die begrip van “Christelike meditasie” ooreen wat ook op beelding berus. In Die Basuin se uitgawes van Augustus 1990 en April 1992 is reeds breedvoerig teen “Christelike meditasie” gewaarsku. In hierdie artikel sal die klem dus eerder op hipnose geplaas word.

In die moderne tydperk van stres en baie probleme, bied hipnose ‘n vinnige oplossing aan die mens.  In die hulpprofessies het dit die voorkeurmetode in die behandeling van angs, vrese, depressie, seksuele probleme, studieprobleme, oorgewig, ensomeer, geword. Mediese dokters begin hipnose gebruik om newe-effekte van medikasie te beheer, om epidurale te vervang as metode van pynbeheer tydens kraamgevalle, om die herstelproses te versnel en om post-operatiewe ongerief te verminder. Tandartse gebruik dit om pasiënte te laat ontspan, pyn te beheer in geval van allergie vir lokale verdowing en om bloeding te beheer.

Sielkundiges gebruik hipnose lank reeds om veral probleme wat die gevolg van traumatiese ervaringe is, te “herstel.” Die basiese teorie agter hipnoterapie is dat emosionele genesing kom deur die identifisering van trauma of negatiewe gebeure van die verlede, wat volgens die teorie in die “onderbewussyn” begrawe lê, en ons gedrag beheer al weet ons dit nie. Hierdie onderdrukte herinneringe “veroorsaak” enigiets vanaf woedebuie tot depressie en seksuele afwykings, en moet daarom na die oppervlakte gebring word om dit te kan genees. Die blaam vir ons sondes (alias “emosionele probleme”) word dus op ‘n onbekende entiteit (die “onderbewussyn”) en op gebeure van die verlede, in plaas van op onsself, geplaas. Lees gerus Eségiël 18 ter opheldering van ons persoonlike verantwoordelikheid.

Die hartseer daarvan is die aantal niksvermoedende Christene wat bereid is om hipnose te probeer.  Mense word gewoonlik deur advertensies en artikels soos die volgende gelok, wat perodiek in koerante en tydskrifte verskyn:

“Hipnose is die mees effektiewe metode om die manier waarop jy dink, voel en doen te verander. Die innerlike konflik wat jou beperk, word uitgewis wanneer jy jou onderbewussyn – jou dieper self – en jou bewuste verstand met mekaar versoen. Daarna kan jy suksesvol en met selfvertroue optree sonder om jouself te ondermyn. Hipnose leer jou om te ontspan en in volle harmonie met jouself te wees. Jy bly ten volle in beheer van jouself terwyl jy leer om die verborge kragte van jou psige in te span om meer doelgerig, kreatief en suksesvol te wees.  Jy kan jou lewe verander.”

Bekende okkultiese tegniek

Hipnose is niks nuut nie. Dit word reeds vir duisende jare deur toordokters, hekse, geestelike mediums, Hindoes en Boeddhiste gebruik. Die toenemende gewildheid van die sielkunde en hipnose in die sekulêre wêreld het baie Christene beïnvloed om hipnose as ‘n behandelingsmetode te aanvaar. Beide ongelowige én gelowige dokters, tandartse, psigiaters en sielkundiges bemark die gebruik van hipnose.

Een van die metodes wat gebruik word om weerstand teen hipnose af te breek, is deur dit te normaliseer. Voorstanders verkondig dat hipnose ‘n normale en natuurlike verskynsel is.  Die voorbeeld wat gewoonlik gebruik word is van die man wat só aandagtig koerant lees, dat hy nie hoor wanneer sy vrou met hom praat nie. Die oorsaak hiervan, volgens hipnotiseurs, sou dan wees dat die man in ‘n “natuurlike transtoestand” ingegaan het, as gevolg van sy intense fokus op die koerant. Dan word verduidelik dat hipnose ook eintlik maar net ‘n toestand van verhoogde fokus is, waarin ander stimuli uitgeskakel word. Voorstanders van hipnose vergeet egter dat lees ‘n aktiewe verstandsproses is waarin inligting waargeneem, beoordeel en geassimileer word, terwyl hipnose ‘n passiewe toestand is waarin inligting sonder beoordeling aanvaar word.  Verlies aan bewuste beheer van jou verstand is nie ‘n normale verskynsel nie. Om tydens ‘n ongeluk jou bewussyn te verloor is een ding; om dit bewustelik af te staan, is iets heeltemal anders.

Hoewel sommige hipnotiseurs/hipnoterapeute slegs ‘n “ligte tot medium transtoestand” voorstaan, kan hulle nie verhoed dat ‘n persoon spontaan ‘n dieper toestand betree, wat onder andere kan lei tot hallusinasies, buite-liggaamlike ervaringe, transendentale beweging, en persoonlikheidsveranderinge wat deur ‘n navorser oor hipnose, Ernest Hilgard, as “demoniese besetting” bestempel word. In sy dieper vlakke word hipnose as onmiskenbaar okkulties ontbloot.

Die vraag wat almal vra, is of ‘n hipnotiseur ‘n persoon kan dwing om iets teen sy/haar wil te doen. Die meeste hipnotiseurs en hipnoterapeute stel dit kategories dat ‘n persoon se wilsprosesse nie aangetas word nie. Die praktyk bewys egter anders. Hipnose verhoog ‘n persoon se suggereerbaarheid tot op die punt dat die persoon feitlik enigiets glo wat die hipnotiseur aan hom vertel – selfs tot op die punt waar hallusinasies ervaar word in reaksie op ‘n suggestie van die hipnotiseur, deur bv. slange, renmotors of ander persone in die vertrek waar te neem wat nie bestaan nie. Tydens hipnose word ‘n persoon se onderskeidingsvermoë verlaag tot wat as “trans-logika” bekend staan, waartydens ‘n persoon onkrities dinge aanvaar wat hy/sy andersins as irrasioneel, onlogies en onversoenbaar sal beskou.

Aangesien ‘n persoon sy vermoë tot logiese en rasionele denke verloor, is dit vir ‘n gehipnotiseerde persoon moontlik om teen sy wil op te tree, m.a.w. om dinge te doen wat hy in ‘n wakker, rasionele toestand nie sal doen nie. Hipnose omseil die wilsproses deur die verplasing van persoonlike verantwoordelikheid na iets buite die persoon.

Hipnotiseurs redeneer dat die persoon, deur in te stem tot hipnose, reeds aanvaar het en daartoe instem dat hy anders as normaal sal optree, en daarom nie buite sy wil beweeg nie. Wat hierdie stelling eintlik bevestig, is dat die persoon ingestem het om bewuste beheer van sy verstand, d.w.s. sy wilsproses, aan die hipnotiseur oor te gee.

Een van die gewilde tegnieke is ouderdomsregressie, d.w.s. om terug te gaan tot in die kinderjare, self so ver terug as die baarmoeder. Vroeër is geglo dat ‘n persoon slegs tot op 3 maande ouderdom kan regresseer, maar vandag beskryf baie pasiënte hul fetale ontwikkeling en geboorteproses onder hipnose.  Aangesien dit ‘n wetenskaplike feit is dat die miëlienskede van die senubane in die prenatale brein té onderontwikkel is om inligting te kan stoor, is hierdie tipe herroeping neurologies onmoontlik.

Ander pasiënte beskryf dat hulle regresseer tot in ‘n “vorige lewe”. Die beskrywing van ‘n “vorige identiteit” kan meestal deur geskiedkundige navorsing gestaaf word, en word daarom deur baie as bewys vir reïnkarnasie gebruik. Dit is duidelik teenstrydig met die Bybel, wat bevestig dat ‘n mens bestem is om een maal te sterwe (Heb. 9:27). In watter mate suggestie, vrye verbeelding, trans-hallusinasies of demoniese beïnvloeding hierdie belewing veroorsaak, kan nie presies vasgestel word nie.

Hipnose is ook nie betroubaar met korttermyn geheue nie. Hoewel hipnose vir die herroeping van onlangse gebeure gebruik word, bv. om te onthou waar belangrike sleutels verlê is, het navorsing getoon dat ‘n persoon nie kan onderskei tussen ‘n ware gebeurtenis en indrukke wat onder hipnose geskep is nie. Die kanse dat hipnose ware en valse weergawes van gebeure na vore sal bring, is dus ewe groot.

Aangesien sommige mediese dokters en sielkundiges hipnose gebruik, glo mense dat hipnose ‘n mediese tegniek is, en daarom ‘n wetenskaplike fondasie het. Die term “mediese” of “kliniese” hipnose laat dit blyk dat hipnose voordelig en veilig is. Heelwat wetenskaplike ondersoeke na hipnose is al gedoen, en alhoewel daar sommige meetbare kriteria vir dié transtoestand vasgestel is, kan die proses nie wetenskaplik verklaar word nie. Daniel Coleman (met Ph.D. in kliniese sielkunde) skryf in Psychology Today van Februarie 1977: “After 200 years (the period of hypnosis in the West), we still cannot say with certainty what hypnosis is nor exactly how it works.” Hipnose is duidelik nie ‘n wetenskap nie.

Die transtoestande wat deur dokters en sielkundiges teweeggebring word, verskil nie van die transtoestand wat deur jogis, hekse en toordokters geïnduseer word nie. Alhoewel die prosedures verskil, is die resultaat dieselfde. Die feit dat hipnose deur dokters gebruik word, beteken nie dat hipnose nie meer okkulties is nie.  Meer en meer hulpdienste praktisyns is besig om onwetend okkultiese tegnieke te gebruik ter wille van die bevordering van “holistiese geneeskunde.”

Persone wat ongemaklik voel met hipnose, voel dikwels meer veilig met selfhipnose.  Alhowel persone wat self die transtoestand induseer voel dat hulle meer beheer het, kan hulle steeds nie ‘n normale, rasionele beoordeling van hul omgewing maak nie, en word hulle mate van selfbeheersing ingekort. Selfbeheersing is natuurlik een van die vrugte van die Gees (Gal. 5:22; 2 Tim. 1:7).  Enigiets wat die rol van die Heilige Gees in die lewe van ‘n Christen wil uitskakel of oorneem, is nie van die Here nie, maar van sy teenstander, wat soos ‘n leeu rondloop en kyk hoe hy die Here se kinders kan verslind.  ‘n Ware gelowige sal ook nie iets of iemand anders in beheer van sy gees plaas nie – selfs nie eers vir ‘n paar minute nie.

Verwerping van hierdie tegniek

In sy boek Peace, Prosperity, and the Coming Holocaust, gee Dave Hunt ‘n aantal redes waarom hy hipnose as okkulties bestempel:

“One reason for calling hypnotherapy a religious ritual is the fact that it produces mysterious effects that leave any investigator who approaches it as a science thoroughly puzzled: (1) under hypnosis administered by psychiatrists, persons who have never had any contact with UFO’s can be stimulated to ‘remember’ UFO abductions that conform in detail to those described by supposed genuine abductees; (2) hypnosis also leads to spontaneous ‘memories’ of past and future lives, about one-fifth invloving existence on other planets; (3) hypnotic trance also duplicates the experiences common under the stimulation of psychedelic drugs, TM, and other forms of yoga and Eastern meditation; (4) hypnosis also creates spontaneous psychic powers, clairvoyance, out-of-body experiences, and the whole range of occult phenomena; and (5) the experience of so-called clinical death is also produced under hypnosis.

“Two conclusions that most investigators find very distasteful seem nevertheless to be inescapable: (1) there is a common source behind all occult phenomena, including UFO's, that seem to be intelligently and deliberately orchestrating a clever deception for its own purposes; and (2) hypnosis, or the power of suggestion, is at the very heart of this scheme” (bll. 119-120).

Hipnose het begin as deel van die okkulte en die valse godsdienste. Die Bybel waarsku duidelik teen valse godsdienste (alle valse godsienste is leuens en vereer die vader van die leuen). God het nog altyd voorgeskryf dat sy kinders in nood Hom moet raadpleeg, en nie die mediums, waarsêers, towenaars, en besweerders nie (Deut. 18:10-14). Hipnose kan met die Bybelse begrippe van waarsêery en goëlery geïdentifiseer word (Lev. 19: 25, 31; 20:6, 27; Deut 18:10-14).  Slegs die Here ken die mens se hart (Jer. 17:9, 10) en enige ander metode wat poog om die hart (psige) te ondersoek, sal bedrieglike resultate oplewer.

In hipnose word geloof in die hipnotiseur en sy tegniek gestel, in plaas van God en sy Woord. ‘n Vloek rus op diegene wat hul vertroue op mense, in plaas van God stel (Jer. 17:5).  Klink dit té erg om waar te wees?  Lees Jeremia 17 en moet u nie laat bluf nie – geen enkele aspek van hipnose bevorder jou geloof en vertroue in God nie. Daar is geen aspek van hipnose wat God verheerlik nie – hipnose en die nuwe god genaamd “my onderbewuste” of “dieper self” ontvang al die eer.

God spreek tot mense deur die bewuste, rasionele verstand.  Hy het aan die mens die vermoë gegee om wilsbesluite te neem, sodat hulle Hom uit vrye wil kan dien. Hipnose, aan die ander kant, werk op die basis van verbeelding, illusies, hallusinasies en bedrog. God waarsku sy dissipels dat ‘n bietjie misleiding sal groei tot baie misleiding (1 Kor. 5:6; Gal. 5:9); daarom kan ‘n persoon wat sy gees vir misleiding deur middel van hipnose oopstel, ook vir ander vorms van geestelike misleiding kwesbaar raak.

Ek wonder hoeveel van u ál sy besittings (sy aardse sekuriteit) op die dobbeltafel sal verwed? Ek glo baie min mense sal dit doen. Tóg verwed baie van ons sy hele siel (sy hoop op die ewigheid) in ‘n geestelike dobbelspel deur met die okkulte te gaan speel. Geliefdes, ons siele is té kosbaar om mee te dobbel en die offer wat Christus vir ons betaal het, is eenvoudig té duur om herhaal te word: “Want as ons opsetlik sondig nadat ons die kennis van die waarheid ontvang het, bly daar geen offer vir die sonde meer oor nie, maar ‘n verskriklike verwagting van oordeel en ‘n vuurgloed wat die teëstanders sal verteer” (Heb. 10:26-27).

Daar is geen Bybelse bewyse dat enige priester, profeet of apostel ooit ter wille van genesing en geestelike groei met onderdrukte gevoelens of herinneringe moes handel nie. Indien gebed en Bybelstudie en die krag van die Heilige Gees nie genoeg was nie, dan het die heiliges vir byna 6000 jaar in geestelike armoede geleef.  Ten spyte van al die swaarkry en trauma wat Paulus moes deurgaan (bv. 2 Kor. 11:23-33) was hy in staat om voort te gaan en hom sonder die hulp van hipnose en psigoterapie in die Here te verbly. Paulus kon die verlede vergeet en hom op die prys van die ewige lewe instel (Fil. 3:14). Die verlede is van min of geen betekenis vir Christene wat glo “die ou dinge het verbygegaan, kyk dit het alles nuut geword” (2 Kor. 5:17).  Om in die verlede te delf om onsself te verklaar, bots met die hele Skrif en beroof ons van Bybelse oplossings deur Jesus Christus. Wat vir ons eerder saak maak, is hoe ons verhouding met Christus nóú lyk.

Ter afsluiting: Hipnose was nog altyd deel van die okkulte; dit is nie ‘n wetenskap nie; dit het baie bekende skadelike gevolge; dit is misleiding wat die deur vir meer misleiding kan oopmaak; dit ontken God se genesingswerk, en dit lei die mens se vertroue weg van God af. Daarom sal die wyse gelowige hipnose geheel en al vermy, selfs al word dit ook vir “mediese” doeleindes voorgeskryf. Die “engel van die lig” se metodes is nie minder gevaarlik as dit as “Christelik”, “medies” of “sielkundig” bemark word nie (2 Kor. 11:13-15).

Watchman Nee 88